Μελατονίνη και Υπογονιμότητα

Η μελατονίνη μεταβάλλει το γλυκολυτικό προφίλ των κυττάρων Sertoli: επιπτώσεις για την ανδρική γονιμότητα.

Η μελατονίνη συνεργάζεται με την ινσουλίνη στην ρύθμιση της ομοιόστασης της γλυκόζης. Εντός των όρχεων, ο μεταβολισμός της γλυκόζης στα σωματικά κύτταρα Sertoli είναι ζωτικής σημασίας για τη σπερματογένεση. Επειδή οι επιπτώσεις της μελατονίνης στην ανδρική αναπαραγωγική φυσιολογία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες, οι ερευνητές υπέθεσαν ότι η μελατονίνη μπορεί να επηρεάσει τη σπερματογένεση διαμορφώνοντας μεταβολισμό των κυττάρων Sertoli, αλληλεπιδρώντας με την ινσουλίνη. Τα ευρήματα των ερευνητών (σε πειραματόζωα) έδειξαν ότι η μελατονίνη πράγματι ρυθμίζει τον μεταβολισμό των κυττάρων Sertoli και ως εκ τούτου, μπορεί να επηρεάσει τη σπερματογένεση. Από τη στιγμή που το γαλακτικό οξύ που παράγεται από τα κύτταρα Sertoli παρέχει διατροφική υποστήριξη και έχει επίσης δράση έναντι της απόπτωσης (δηλαδή, του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου) στα αναπτυσσόμενα σπερματοκύτταρα, η χορήγηση συμπληρωμάτων μελατονίνης μπορεί να αποτελεί μια αποτελεσματική θεραπεία για τους διαβητικούς ασθενείς που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας.

Melatonin alters the glycolytic profile of Sertoli cells: implications for male fertility. Rocha CS, Martins AD, Rato L, Silva BM, Oliveira PF, Alves MG, Mol Hum Reprod. 2014 Sep 9. 

http://athenslab.gr/article_info.php?cid=5&id=20

•Αλάτι και υγεία της καρδιάς

Η αυξημένη κατανάλωση αλατιού από τους διαβητικούς, βάζει την υγεία της καρδιάς σε κίνδυνο

Οι κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν ότι τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 πρέπει να έχουν μειωμένη διατροφική πρόσληψη νατρίου. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Niigata Prefecture (Ιαπωνία) εξέτασαν το ρόλο μεταξύ της διατροφικής πρόσληψης νατρίου σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και της συχνότητας των επιπλοκών της νόσου τους. Στη μελέτη συμμετείχαν άτομα ηλικίας 40 έως 70 ετών που είχαν διαγνωστεί με διαβήτη. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τις καρδιαγγειακές επιπλοκές σε μια περίοδο παρακολούθησης οκτώ ετών. Η ανάλυση των δεδομένων αποκάλυψε ότι οι ασθενείς που κατανάλωναν κατά μέσο όρο 5.9 γραμμάρια νατρίου ημερησίως είχαν το διπλάσιο κίνδυνο ανάπτυξης καρδιαγγειακής νόσου, σε σύγκριση με εκείνους που έτρωγαν κατά μέσο όρο 2.8 γραμμάρια νατρίου ημερησίως. Επιπλέον, οι επιπτώσεις της διατροφής υψηλής σε νάτριο εμφάνισε να επιδεινώνει τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα. Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι: «η υψηλή διαιτητική πρόσληψη νατρίου σχετίζεται με αυξημένη επίπτωση καρδιαγγειακών νοσημάτων σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και ότι υπάρχει μία συνεργική δράση μεταξύ των τιμών της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) και της διαιτητικής πρόσληψης νατρίου για την ανάπτυξη της καρδιαγγειακής νόσου».

Horiakwa C, Yoshimura Y, Kamada C, Tanaka S, Tanaka S, Hanyu O, et al; Japan Diabetes Complications Study Group.  Dietary Sodium Intake and Incidence of Diabetes Complications in Japanese Patients with Type 2 Diabetes - Analysis of the Japan Diabetes Complications Study (JDCS).  J Clin Endocrinol Metab. 2014, Jul 22

http://www.athenslab.gr/article_info.php?cid=6&id=18

Φως LED και Κινητικότητα Σπερματοζωαρίων

Η ενεργοποίηση του σπέρματος με φως LED, βελτιώνει την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων σε άνδρες με ασθενοζωοσπερμία.

Η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων είναι μία σημαντική παράμετρος της ανδρικής γονιμότητας και εξαρτάται από την κατανάλωση ενέργειας. Είναι γνωστό ότι η φωτοβιοδιαμόρφωση (photobiomodulation) με τη χρήση φωτοδιόδων (LED) διεγείρει την  αναπνευστική αλυσίδα στα μιτοχόνδρια σε διάφορους τύπους κυττάρων των θηλαστικών. Στόχος  αυτής της έρευνας ήταν να αξιολογήσει την επίδραση της φωτοβιοδιαμόρφωσης με LED, στην  κινητικότητα των σπερματοζωαρίων σε υπογόνιμους άνδρες με διαταραχή της κινητικότητας του σπέρματος - ασθενοζωοσπερμία.  Τα αποτελέσματα της μελέτης επιβεβαίωσαν ότι η φωτοβιοδιαμόρφωση με τη χρήση LED, βελτίωσε την κινητικότητα του σπέρματος των ασθενοζωοσπερμικών, ανεξάρτητα από το μήκος κύματος του φωτός.

Επιμέλεια: Βασίλης Σιδερής, Βιολόγος, Ιατρός – Μικροβιολόγος

Photobiomodulation with light-emitting diodes improves sperm motility in men with asthenozoospermia. Lasers Med Sci. 2014 Sep 10, Ban Frangez H(1), Frangez I, Verdenik I, Jansa V, Virant Klun I.

Sperm motility is an important parameter of male fertility and depends on energy consumption. Photobiomodulation with light-emitting diode (LED) is known to stimulate respiratory chain in mitochondria of different mammalian cells. The aim of this research was to evaluate the effect of photobiomodulation with LED on sperm motility in infertile men with impaired sperm motility-asthenozoospermia. Thirty consecutive men with asthenozoospermia and normal sperm count who visited the infertility clinic of University Medical Centre Ljubljana between September 2011 and February 2012 were included in the study. Semen sample of each man was divided into five parts: one served as a non-treated (native) control and four parts were irradiated with LED of different wavelengths: (1) 850 nm, (2) 625, 660 and 850 nm, (3) 470 nm and (4) 625, 660 and 470 nm. The percentage of motile sperm and kinematic parameters were measured using a Sperm Class Analyser system following the WHO recommendations. In the non-treated semen samples, the average ratio of rapidly progressive sperms was 12 % and of immotile sperm 73 %. Treating with LED significantly increased the proportion of rapidly progressive sperm (mean differences were as follows: 2.83 (1.39-4.28), 3.33 (1.61-5.05), 4.50 (3.00-5.99) and 3.83 (2.31-5.36) for groups 1-4, respectively) and significantly decreased the ratio of immotile sperm (the mean differences and 95 % CI were as follows: 3.50 (1.30-5.70), 4.33 (2.15-6.51), 5.83 (3.81-7.86) and 5.50 (2.98-8.02) for groups 1-4, respectively). All differences were highly statistically significant. This finding confirmed that photobiomodulation using LED improved the sperm motility in asthenozoospermia regardless of the wavelength.

PMID: 25204851

Νικοτίνη και υπογονιμότητα.

 Η πρόσληψη νικοτίνης έχει συσχετιστεί πολλές φορές με μειωμένη γονιμότητα παρόλο που οι παθογενετικοί μηχανισμοί είναι ακόμα ασαφείς. Ωστόσο, το οξειδωτικό στρες έχει επανειλημμένα θεωρηθεί ως η κυριότερη αιτία της ανδρικής υπογονιμότητας. Σε μια πρόσφατη μελέτη, χορηγήθηκε νικοτίνη σε  αρσενικούς αρουραίους με σκοπό να μελετηθεί η επίδρασή της στο οξειδωτικό στρες και στο αντιοξειδωτικό σύστημα στους ιστούς των όρχεων των πειραματόζωων.

Τα αποτελέσματα των πειραμάτων έδειξαν μία σημαντική μείωση στα ενζυμικά αντιοξειδωτικά συστήματα των όρχεων όπως στην υπεροξειδάση της γλουταθειόνης, στη ρεδουκτάση της γλουταθειόνης, στην καταλάση και στη δισμουτάση του υπεροξειδίου ενώ ταυτόχρονα παρατηρήθηκε και μια σημαντική αύξηση στην υπεροξείδωση των λιπιδίων και στο επίπεδο των οξειδίων του αζώτου στους όρχεις των πειραματόζωων, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (που δεν έλαβε νικοτίνη).

Αυτό το πείραμα απέδειξε ότι η χορήγηση νικοτίνης, σχετίζεται με μείωση της αντιοξειδωτικής άμυνας των όρχεων και αύξηση της υπεροξείδωσης των λιπιδίων, γεγονός που θα μπορούσε να αποτελεί έναν παθογενετικό μηχανισμό με τον οποίο η νικοτίνη επάγει την υπογονιμότητα.

Η Διαγνωστική Αθηνών παρέχει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών για την ακριβή διάγνωση της ανδρικής υπογονιμότητας. Όντας ένα κλινικό διαγνωστικό εργαστήριο είναι σε θέση να παρέχει το σύνολο των εργαστηριακών εξετάσεων που απαιτούνται, προκειμένου να διερευνηθεί πλήρως η ανδρική υπογονιμότητα. Έτσι, εκτός από τις τυπικές αναλύσεις, το εργαστήριο μπορεί και παρέχει εξειδικευμένες εξετάσεις ανδρολογίας όπως η εξέταση της υποοσμωτικής διόγκωσης των σπερματοζωαρίων, ο κατακερματισμός του DNA, ο προσδιορισμός των ελεύθερων ριζών οξυγόνου και η μέτρηση της ολικής αντιοξειδωτικής κατάστασης του σπέρματος. Η λήψη του ιατρικού ιστορικού σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα των εξετάσεων επιτρέπουν τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εικόνας για την κατάσταση της υγείας του εξεταζόμενου και την αξιολόγηση του ανδρικού παράγοντα στην υπογονιμότητα του ζεύγους.

 

Αναλύσεις Σπέρματος

Σπερμοδιάγραμμα Βασικό

Σπερμοδιάγραμμα Πλήρες

Ζωτικότητα (Βιωσιμότητα) Σπερματοζωαρίων (Semen Vitality)

Κατακερματισμός Σπερματικού DNA (Sperm DNA fragmentation)

Ελεύθερες Ρίζες Οξυγόνου Σπέρματος (ROS)

Ολική Αντιοξειδωτική Κατάσταση Σπέρματος (TAC)

 

 

 

Αντιστρέφοντας την Ανδρική Υπογονιμότητα

Πριν από σαράντα χρόνια, τα ζευγάρια δεν πρέπει να αναρωτιόνταν εάν μπορούν να κάνουν παιδιά. Τα προβλήματα υπογονιμότητας ήταν σχεδόν ανύπαρκτα. Τώρα, το πρόβλημα είναι τόσο πολύ διαδεδομένο, που αν τα ποσοστά γονιμότητας συνεχίζουν να πέφτουν με το σημερινό ρυθμό, τότε οι γεννήσεις θα πέσουν κάτω από το γενικό ποσοστό αναπλήρωσης του παγκόσμιου πληθυσμού στα επόμενα 10 έως 40 χρόνια.

Παρά το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των περιπτώσεων υπογονιμότητας εστιάζεται στις γυναίκες, η πραγματικότητα είναι ότι περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις υπογονιμότητας, σχετίζονται με τον ανδρικό παράγοντα. Μια μελέτη το 2012 έδειξε ότι μόνον 1 στους 4 άνδρες έχουν βέλτιστη ποιότητα σπέρματος. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, ο αριθμός των σπερματοζωαρίων σε παγκόσμιο επίπεδο, μπορεί να έχει μειωθεί κατά 50% σε σχέση με το 1930.

Κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα τι προκαλεί αυτή την ανησυχητική επιδείνωση, αλλά είναι σαφές ότι ορισμένοι από τους παράγοντες που ταλαιπωρούν το σύγχρονο κόσμο, είναι τουλάχιστον εν μέρει υπεύθυνοι. Για παράδειγμα, οι τοξικές χημικές ουσίες που δρουν στο ενδοκρινικό σύστημα, όπως τα εντομοκτόνα και οι φθαλικές ενώσεις από τα πλαστικά, επηρεάζουν τις ορμόνες για την παραγωγή σπέρματος ενώ το υπερβολικό οξειδωτικό στρες μπορεί να βλάψει το DNA και τη λειτουργία των σπερματοζωαρίων. Η παχυσαρκία είναι ένας επιπρόσθετος παράγοντας.

Παρά την ανησυχητική αύξηση της ανδρικής υπογονιμότητας, τα καλά νέα είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις είναι πλήρως αναστρέψιμη. Πολυάριθμες μελέτες δείχνουν ότι ορισμένα θρεπτικά συστατικά μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την ποιότητα του σπέρματος και μπορούν να οδηγήσουν σε βελτίωση των ποσοστών εγκυμοσύνης.

 

Η μείωση της ποιότητας του σπέρματος

Για να κατανοήσουμε τι προκαλεί την ανδρική υπογονιμότητα, θα πρέπει να κατανοήσουμε την έννοια της ποιότητας του σπέρματος  Η ποιότητα του σπέρματος καθορίζεται ουσιαστικά από τέσσερις παράγοντες:

Το συνολικό αριθμό των σπερματοζωαρίων

Τα φυσικά τους χαρακτηριστικά (μορφολογία σπερματοζωαρίων)

Την ικανότητά τους να κινούνται σωστά μετά την εκσπερμάτιση (κινητικότητα)

Την ακεραιότητα του DNA τους.

Υπό ιδανικές συνθήκες, ένας υγιής νεαρός άνδρας μπορεί να παράγει 300 με 500 εκατομμύρια σπερματοζωαρίων ανά εκσπερμάτιση, αλλά συνήθως μόνο ένα από αυτά θα γονιμοποιήσει ένα ωάριο. Στη δεκαετία του 1940, οι περισσότεροι νέοι άνδρες παρήγαγαν συνήθως κατά μέσο όρο 100 εκατομμύρια σπερματοζωάρια ανά ml σπέρματος, πολύ πάνω από τα περίπου 40 εκατομμύρια ανά ml που απαιτούνται για να εξασφαλιστεί μια φυσιολογική ικανότητα γονιμότητας. Όμως, πρόσφατες μελέτες σε νέους δείχνουν μια ανησυχητική τάση: οι συγκεντρώσεις σπέρματος μειώνονται, με πολλούς άνδρες να έχουν λιγότερα από 40 εκατομμύρια ανά ml.

Δυστυχώς και άλλες πτυχές της ποιότητας του σπέρματος είναι σε κίνδυνο. Η κινητικότητα του σπέρματος (η ικανότητα να κινηθεί προς τα εμπρός για να φτάσει το ωάριο), ο όγκος του σπέρματος ανά εκσπερμάτιση και ο αριθμός των φυσιολογικών σπερματοζωαρίων που έχουν ακέραιο DNA, έχουν επίσης μειωθεί. Ακόμη και ο αριθμός των κυττάρων των όρχεων που παράγουν την τεστοστερόνη, έχει μειωθεί.

Η επίλυση όλων αυτών των ανδρικών παραγόντων χρησιμοποιώντας την συμβατική ιατρική προσέγγιση θα απαιτούσε πολλαπλά φάρμακα, πολλά από τα οποία είναι χωρίς ουσιαστική αποτελεσματικότητα και με πολλές παρενέργειες. Εξαιτίας αυτού, οι γυναίκες εξακολουθούν να είναι αυτές που υποβάλλονται σε θεραπείες γονιμότητας ακόμη και αν δεν είναι η υποκείμενη αιτία του προβλήματος, προκειμένου να καταστεί δυνατόν άνδρες με κακή ποιότητα σπέρματος να τεκνοποιήσουν.

Ευτυχώς όμως, πολλές μελέτες δείχνουν ότι ορισμένα θρεπτικά συστατικά μπορούν να έχουν άμεση επίπτωση στην ποιότητα του σπέρματος, αποφεύγοντας ενδεχομένως την ανάγκη για ακριβά φάρμακα ή επεμβατικές διαδικασίες.

 

Η Καρνιτίνη ενισχύει τα ποσοστά γονιμότητας

Τα σπερματοζωάρια πρέπει να ταξιδέψουν μακρύτερα από κάθε άλλο ανθρώπινο κύτταρο και χρειάζονται μια τεράστια ποσότητα ενέργειας για να κάνουν αυτό το ταξίδι. Αυτό είναι ακριβώς που κάνει την καρνιτίνη ζωτικής σημασίας θρεπτικό συστατικό για τους άνδρες με κακή ποιότητα σπέρματος.

Η καρνιτίνη είναι ένα βασικό μόριο-μεταφορέας του οποίου η λειτουργία είναι να μεταφέρει τα λιπίδια (ενώσεις υψηλής ενέργειας) στα μιτοχόνδρια, όπου «καίγονται» προκειμένου να απελευθερώσουν την ενέργειά τους. Αυτό μπορεί να δώσει στο σπερματοζωάριο την ώθηση που χρειάζεται, προκειμένου να έχει την ευκαιρία να γονιμοποιήσει το ωάριο. Η διαδικασία αυτή είναι σημαντική, διότι τα ασθενώς κινούμενα σπερματοζωάρια (ασθενοζωοσπερμία) είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους ανδρικής υπογονιμότητας.

Η λήψη συμπληρωμάτων με L-καρνιτίνη ή / και ακετυλο- L-καρνιτίνη έχει αποδεδειγμένα οφέλη στην ποιότητα του σπέρματος. Δόσεις 2.000 - 3.000 mg την  ημέρα L-καρνιτίνης και 500 - 1.000 mg την ημέρα ακετυλο-L-καρνιτίνης έχει δειχθεί σε κλινικές μελέτες ότι προάγουν την αύξηση του αριθμού των σπερματοζωαρίων, τη συνολική κινητικότητα, την εμπρόσθια ταχεία κίνηση καθώς και την αύξηση του ποσοστού των φυσιολογικών μορφών σπερματοζωαρίων. Όταν άνδρες υποβλήθηκαν σε θεραπεία με καρνιτίνη, τα ποσοστά εγκυμοσύνης στις γυναίκες τους κυμάνθηκαν από 22 ως 31%. Τα ποσοστά εγκυμοσύνης στην ομάδα ελέγχου (που δεν έλαβαν καρνιτίνη) κυμάνθηκαν μεταξύ 1.7 και 3.8%.

 

Τα αντιοξειδωτικά προστατεύουν τα αναπτυσσόμενα σπερματοζωάρια

Επειδή τα σπερματοζωάρια χρειάζονται τόση πολλή ενέργεια, δημιουργούν οξείδωση η οποία μπορεί τελικά να βλάψει τις κυτταρικές μεμβράνες, τα μόρια του DNA ακόμη και τα ίδια τα μιτοχόνδρια που είναι υπεύθυνα για την τροφοδοσία των κυττάρων  με ενέργεια.

Υπάρχει μια πολύ γνωστή συσχέτιση μεταξύ του οξειδωτικού στρες, της αντιοξειδωτικής ικανότητας των σπερματοζωαρίων και του σπέρματος και τελικά της ποιότητας του σπέρματος. Σε γενικές γραμμές, οι άνδρες με αυξημένους δείκτες οξείδωσης έχουν μειωμένο αριθμό σπερματοζωαρίων και περισσότερα σπερματοζωάρια παθολογικής μορφολογίας. Αντίθετα, άνδρες με καλή κυτταρική αντιοξειδωτική άμυνα έχουν υψηλότερο αριθμό σπερματοζωαρίων και καλύτερη κινητικότητα. Με άλλα λόγια, οι άνδρες με καλύτερη ποιότητα σπέρματος έχουν υψηλότερη συνολική πρόσληψη αντιοξειδωτικών θρεπτικών συστατικών από τους άνδρες με κακή ποιότητα σπέρματος. Αυτή η επίδραση φαίνεται να είναι πιο έντονη σε άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας.

Διάφορα αντιοξειδωτικά έχουν αποδεδειγμένες ικανότητες στο να ενισχύουν την ποιότητα του σπέρματος. Τα αντιοξειδωτικά αυτά περιλαμβάνουν τις βιταμίνες C και Ε, το συνένζυμο Q10 (CoQ10), το σελήνιο, τη Ν-ακετυλοκυστεΐνη (NAC) και τον ψευδάργυρο.

 

Επιδράσεις των αντιοξειδωτικών στην ποιότητα του σπέρματος
Θρεπτικό Συστατικό	Ημερήσια Δόση	Βελτίωση Ποιότητας Σπέρματος	Βελτίωση Ποσοστών Εγκυμοσύνης
Βιταμίνη C	1.000 mg	Συγκέντρωση, κινητικότητα, μορφολογία	100% (σε συνδυασμό με βιταμίνη Ε)
Βιταμίνη Ε	300-1000 mg*	Ενισχύει τη σύνδεση σπερματοζωαρίου στο ωάριο, μειώνει τη βλάβη του DNA σπέρματος	21%
Συνένζυμο Q10	60 mg	Συγκέντρωση, κινητικότητα	16%
Σελήνιο	200–225 μg	Κινητικότητα	10.8% (σε συνδυασμό με βιταμίνη Ε)
Ν-ακετυλοκυστεΐνη (NAC)	600 mg	Συγκέντρωση, κινητικότητα, μορφολογία, όγκος	Δεν έχει μελετηθεί
Ψευδάργυρος	66 mg	Συγκέντρωση	Δεν έχει μελετηθεί
* Ισοδύναμο με 447-1.490 IU d-α-τοκοφερόλη (φυσική μορφή) ή 666-2.220 IU dl-α-τοκοφερόλη (συνθετική μορφή)

 

Ψευδάργυρος (Zn)

Η έλλειψη ψευδαργύρου σχετίζεται με κακή ποιότητα σπέρματος, ως αποτέλεσμα του αυξημένου οξειδωτικού στρες στο σπερματικό πλάσμα (το υγρό μέρος του σπέρματος που είναι υπεύθυνο για τη διατήρηση των σπερματοζωαρίων σε μια υγιή κατάσταση). Η εξάντληση του ψευδαργύρου μειώνει επίσης τον όγκο του παραγόμενου σπέρματος.

Μελέτες τόσο σε ζωικά μοντέλα όσο και σε ανθρώπους, αποδεικνύουν σημαντικές βελτιώσεις στην ποιότητα του σπέρματος μετά τη χρήση συμπληρωμάτων ψευδαργύρου, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις γνωστής υπογονιμότητας. Η λήψη συμπληρωμάτων ψευδαργύρου αυξάνει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων, την κινητικότητα και την ικανότητα γονιμοποίησης και μειώνει τα επίπεδα της βλάβης στο DNA, τις δομικές ανωμαλίες στα σπερματοζωάρια καθώς και τα επίπεδα των αντισωμάτων στο σπέρμα που μπορεί να παραβλάπτουν την ποιότητα του σπέρματος. Μελέτες έδειξαν αύξηση κατά 74% στο συνολικό αριθμό των σπερματοζωαρίων σε υπογόνιμους άνδρες που έπαιρναν 66 mg την ημέρα ψευδάργυρο μαζί με φολικό οξύ (5000 μg την ημέρα).

Τα οφέλη των συμπληρωμάτων ψευδαργύρου είναι ιδιαίτερα εμφανή σε καπνιστές, των οποίων τα συνολικά επίπεδα οξειδωτικού στρες είναι πολύ υψηλότερα από εκείνα των μη καπνιστών. Επιπλέον, οι καπνιστές συσσωρεύουν σε τοξικά επίπεδα ένα άλλο μεταλλικό στοιχείο, το κάδμιο, το οποίο συγκεντρώνεται στον ιστό των όρχεων και συμβάλει περαιτέρω στην αύξηση του οξειδωτικού στρες. Αυτές οι επιδράσεις δημιουργούν σημαντικές απώλειες στην ποιότητα του σπέρματος και τη γονιμότητα στους καπνιστές. Μελέτες δείχνουν ότι τα συμπληρώματα ψευδαργύρου ελαττώνουν την επίδραση της τοξικότητας του καδμίου και ενισχύουν την ποιότητα του σπέρματος στους καπνιστές.

 

Τι πρέπει να ξέρετε

Τα Συμπληρώματα Διατροφής παρέχουν σημαντική υποστήριξη στην ανδρική γονιμότητα

Οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει μια παγκόσμια μείωση της ποιότητας του σπέρματος, η οποία φαίνεται στη μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων, στην κινητικότητα, στη μορφολογία και στην ακεραιότητα του DNA .

Αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, αυτή η επιδημία θα μπορούσε να σημαίνει τεράστια μείωση στο ποσοστό γονιμότητας στον άνθρωπο, ειδικά στις βιομηχανικές χώρες όπου το πρόβλημα είναι εντονότερο.

Οι λόγοι για τη μείωση της ποιότητας του σπέρματος δεν είναι πλήρως κατανοητοί, αλλά περιλαμβάνουν σαφώς ορισμένους σημαντικούς διατροφικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες ως αποτέλεσμα του σύγχρονου τρόπου ζωής.

Δεν έχει βρεθεί ακόμη κανένα φάρμακο που να μπορεί αποτελεσματικά και με ασφάλεια να βελτιώσει την ποιότητα του σπέρματος.

Μια μεγάλη γκάμα συμπληρωμάτων διατροφής προσφέρουν πραγματική ελπίδα στη βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος και το πιο σημαντικό, στη βελτίωση του ποσοστού γονιμότητας και τη γέννηση υγιών παιδιών.

Οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες και μέταλλα, μαζί με φυσικά μόρια, όπως το συνένζυμο Q10, τη Ν-ακετυλοκυστεΐνη, το λυκοπένιο, την καρνιτίνη, τα ω-3 λιπαρά οξέα, τη βιταμίνη D και την Ashwaganda (Withania somnifera), βελτιώνουν την ποιότητας του σπέρματος με σχεδόν μηδενικές ανεπιθύμητες παρενέργειες.

 

Ν-Ακετυλοκυστεΐνη (NAC)

Η Ν-ακετυλοκυστεΐνη (NAC) είναι ένα τροποποιημένο αμινοξύ με ισχυρή άμεση αντιοξειδωτική δράση. Επίσης, ενισχύει τα φυσικά κυτταρικά αντιοξειδωτικά συστήματα, όπως την γλουταθειόνη. Η NAC χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για να αντιστρέψει την οξειδωτική τοξικότητα που προκαλείται από την υπερβολική δοσολογία της ακεταμινοφαίνης (παρακεταμόλης) ενώ αργότερα χρησιμοποιήθηκε και για τη μείωση του ιξώδους των εκκρίσεων (βλεννολυτικό) σε ασθενείς με κυστική ίνωση.

Και τα δύο αυτά χαρακτηριστικά της ακετυλοκυστεΐνης την καθιστούν ελκυστική ως μέσο για την ενίσχυση της ποιότητας των σπερματοζωαρίων και του σπέρματος.

Ως αντιοξειδωτικό, η NAC έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τις συγκεντρώσεις των καταστροφικών δραστικών ριζών οξυγόνου στο ανθρώπινο σπέρμα, συμβάλλοντας στη βελτίωση της κινητικότητας. Μια δόση των 600 mg την ημέρα NAC, βελτιώνει την κινητικότητα και τον όγκο του σπέρματος σε άνδρες με γνωστή υπογονιμότητα. Επίσης, όπως και ο ψευδάργυρος, η αντιοξειδωτική ικανότητα της NAC, την καθιστά ένα αποτελεσματικό αντίδοτο για τις τοξικές χημικές ουσίες που έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα του σπέρματος: πειράματα σε ποντίκια δείχνουν ότι η χρήση συμπληρωμάτων NAC μπορεί να αναστρέψει τις επιπτώσεις του αρσενικού, μιας πολύ γνωστής περιβαλλοντικής τοξίνης.

Η ικανότητα της NAC να μειώνει το ιξώδες στις εκκρίσεις του σώματος, παρέχει ένα πρόσθετο πλεονέκτημα. Η ίδια δόση των 600 mg / ημέρα, μειώνει το ιξώδες του σπέρματος, πράγμα που καθιστά ευκολότερο για τα σπερματοζωάρια να κινηθούν μπροστά και να επιτύχουν το στόχο τους, τη γονιμοποίηση του ωαρίου.

Η NAC, τόσο μόνη της όσο και σε συνδυασμό με συμπληρώματα σεληνίου, συμβάλλει στην αύξηση των επιπέδων τεστοστερόνης στον ορό καθώς και στη βελτίωση των παραμέτρων του σπέρματος.

 

Τι πρέπει να ξέρετε

Τα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα ενισχύουν την ποιότητα του σπέρματος, ειδικά σε άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας

Όλο και περισσότεροι άνδρες αποφασίζουν να γίνουν πατέρες αργότερα στη ζωή τους, σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες. Η τάση αυτή εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την επίδραση της ηλικίας του πατέρα στην έκβαση της κύησης και την υγεία του βρέφους .

Τα περισσότερα δεδομένα υποδεικνύουν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την αυξημένη ηλικία του πατέρα, παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τόσο την γονιμότητα όσο και τη δημιουργία γενετικών κινδύνων για το παιδί.

Για τους λόγους αυτούς, οι άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, προκειμένου να μεγιστοποιήσουν τις πιθανότητές για επιτυχή σύλληψη και υγιή πατρότητα.

Δύο πρόσφατες μελέτες σχετικά με τους συνδυασμούς διαιτητικών αντιοξειδωτικών, παρέχουν σημαντικές πληροφορίες.

Στην πρώτη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν την πρόσληψη μικροθρεπτικών συστατικών σε μια ομάδα ανδρών ηλικίας 22 έως 80 ετών. Προσδιόρισαν το ποσοστό των σπερματοζωαρίων με βλάβες στο DNA, ως δείκτη της συνολικής υγείας του σπέρματος.

Σύμφωνα με αυτή τη μελέτη, οι άνδρες με υψηλότερη πρόσληψη βιταμινών C και Ε, φυλλικού οξέος και ψευδαργύρου, είχαν περίπου 16% λιγότερες βλάβες στο σπερματικό DNA από ότι οι άνδρες με χαμηλότερη πρόσληψη αυτών των αντιοξειδωτικών θρεπτικών συστατικών. Το όφελος ήταν μεγαλύτερα στα μεγαλύτερα σε ηλικία μέλη της ομάδας (ηλικίες 44 έως 80). Στην πραγματικότητα, οι άνδρες σε αυτή την ομάδα, παρουσίασαν επίπεδα βλάβης του σπέρματος παρόμοια με εκείνα των νεότερων ανδρών.

Στη δεύτερη μελέτη, συμμετείχε μια ομάδα υπογόνιμων ανδρών (υπογονιμότητα οφειλόμενη σε χαμηλό αριθμό σπερματοζωαρίων και σε παθολογική μορφολογία). Οι ερευνητές χορήγησαν στους ασθενείς αντιοξειδωτικό συμπλήρωμα που περιείχε L-καρνιτίνη, βιταμίνη C, συνένζυμο Q10, βιταμίνη Ε, ψευδάργυρο, φολικό οξύ, σελήνιο και βιταμίνη Β12 για χρονικό διάστημα 3 μηνών.

Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική βελτίωση στην ακεραιότητα του σπερματικού DNA. Ταυτόχρονα, υπήρχαν σημαντικές αυξήσεις στα υπόλοιπα στοιχεία της ποιότητας του σπέρματος, όπως στη συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων, στην κινητικότητα, στη ζωτικότητα και στη μορφολογία.

Αυτές οι μελέτες προσφέρουν νέες ελπίδες για τον αυξανόμενο αριθμό των ανδρών που επιδιώκουν να ξεκινήσουν (ή να μεγαλώσουν) τις οικογένειές τους αργότερα στη ζωή. Η χρήση συμπληρωμάτων με πολλαπλά αντιοξειδωτικά θρεπτικά συστατικά, φαίνεται πιθανό να αυξάνει τις συνολικές πιθανότητες ενός άνδρα για επιτυχή έναρξη μιας υγιούς εγκυμοσύνης.

Το λυκοπένιο βοηθά στην αντιστροφή της Ανδρικής Υπογονιμότητας

Το λυκοπένιο είναι μια φυσική, φυτικής προέλευσης καροτενοειδής χρωστική που δημιουργεί το κόκκινο χρώμα της ντομάτας, του καρπουζιού  και άλλων φρούτων. Έχει ισχυρά αντιοξειδωτικά χαρακτηριστικά και εμπλέκεται και σε πολλές άλλες κυτταρικές δραστηριότητες.

Η χαμηλή πρόσληψη λυκοπενίου με τη διατροφή σχετίζεται με κακή ποιότητα σπέρματος και ανδρική υπογονιμότητα. Ωστόσο, η συμπλήρωση με λυκοπένιο έχει αποδειχθεί ότι αναστρέφει μέρος ή και το σύνολο της βλάβης.

Σε μια μελέτη σε άνδρες με μειωμένη γονιμότητα, δόθηκαν 2 mg λυκοπενίου δύο φορές την ημέρα. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: 66% βελτίωσε τη συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων, το 53% είχε βελτιωμένη κινητικότητα  και το 46% είχαν αύξηση στον αριθμό των φυσιολογικών μορφών σπερματοζωαρίων. Το 23% των ανδρών στη μελέτη αυτή κατάφεραν να τεκνοποιήσουν.

Ένας άλλος τρόπος που το λυκοπένιο βελτιώνει την ποιότητα του σπέρματος είναι λόγω της μείωσης της επίπτωσης των τελικών προϊόντων προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (AGEs), των επικίνδυνων δομών σακχάρων / πρωτεϊνών που σχηματίζονται στη διάρκεια της ζωής από την έκθεση στη γλυκόζη του αίματος. Σε μία μελέτη, η λήψη συμπληρώματος με 20 mg λυκοπενίου ημερησίως είχε ως αποτέλεσμα την μειωμένη παρουσία του sRAGE, ενός δείκτη της δραστηριότητας των AGE στο σπέρμα.

Τα Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα βελτιώνουν τον αριθμό των σπερματοζωαρίων

Εκτός από την ανάγκη τους να διανύουν μεγάλες αποστάσεις, τα σπερματοζωάρια πρέπει να έχουν πολύ ειδικά χαρακτηριστικά στη μεμβράνη τους, ώστε να είναι σε θέση να συνδεθούν με τη μεμβράνη του ωαρίου. Πολλά από αυτά τα ειδικά χαρακτηριστικά προέρχονται από τα υψηλά επίπεδα στο σπέρμα των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.

Οι άνδρες με μειωμένα χαρακτηριστικά ποιότητας του σπέρματος, έχουν συνήθως χαμηλά επίπεδα ωμέγα-3 λιπαρών οξέων ή χαμηλή αναλογία των ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρών οξέων στο σπέρμα τους. Από την άλλη πλευρά, υψηλότερα επίπεδα ωμέγα-3 συσχετίζονται άμεσα με βελτιωμένη κινητικότητα, συγκέντρωση και μορφολογία των σπερματοζωαρίων.

Εργαστηριακές μελέτες αποκαλύπτουν ότι τα σπερματοζωάρια που έχουν λάβει συμπληρωματικά ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, έχουν βελτιωμένη κινητικότητα και λιγότερους δείκτες οξειδωτικού στρες σε σχέση με τα σπερματοζωάρια ελέγχου. Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, (ειδικά το EPA και το DHA), έχουν βρεθεί ότι αποκαθιστούν τη γονιμότητα και την μειωμένη παραγωγή σπέρματος σε πειραματόζωα. Μελέτες σε ανθρώπους δείχνουν ότι η λήψη συμπληρωμάτων με 1.840 mg την ημέρα συνδυασμού DHA και EPA, βελτίωσε τον ολικό αριθμό σπερματοζωαρίων και τη συγκέντρωσή τους. Μια πλούσια σε ωμέγα–3, μεσογειακού τύπου διατροφή, αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς εγκυμοσύνης σε υπογόνιμα ζευγάρια κατά 40%.

 

Η ανεπάρκεια της βιταμίνης D συμβάλλει στην υπογονιμότητα

Σε μια μελέτη που εξετάσθηκε η ποιότητα των σπερματοζωαρίων, βρέθηκε ότι το 44% των ανδρών που μελετήθηκαν είχαν επίπεδα 25-υδροξυβιταμίνης D στο αίμα κάτω από 20 ng/mL (τα βέλτιστα επίπεδα είναι πάνω από 25 ng/mL). Τα επίπεδα της βιταμίνης D στον ορό συσχετίζονται θετικά με την κινητικότητα του σπέρματος και τη φυσιολογική μορφολογία.

Μόλις το 2006 το μόριο του υποδοχέα για τη βιταμίνη D ανιχνεύθηκε στην επιφάνεια των σπερματοζωαρίων. Από τότε, ο υποδοχέας αυτός έχει βρεθεί σε όλους τους ιστούς του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος.

Η ανεπάρκεια της βιταμίνης D μειώνει την ικανότητα των αρσενικών πειραματόζωων να εναποθέσουν το σπέρμα στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα κατά 45% και το ποσοστό των επιτυχών κυήσεων σε θηλυκά που λαμβάνουν σπέρμα από αρσενικά με ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι μειωμένο κατά 73%.

Όταν η βιταμίνη D προστίθεται σε ανθρώπινα σπερματοζωάρια στο εργαστήριο, δημιουργείται μια απότομη αύξηση στην κινητικότητα του σπέρματος, σε συνδυασμό με ταχεία ανάπτυξη της «αντίδρασης ακροσωματίου» που επιτρέπει στο σπερματοζωάριο να διεισδύσει στο ωάριο.

Αν και δεν υπάρχουν μελέτες σε ανθρώπους σχετικά με την επίδραση των συμπληρωμάτων βιταμίνης D στην ανδρική υπογονιμότητα, φαίνεται ότι η λήψη της συγκεκριμένης βιταμίνης μπορεί να τους βοηθήσει. Τουλάχιστον, μπορούν να εξετάσουν τη χρήση συμπληρώματος έτσι ώστε να φτάσουν τα επίπεδα της βιταμίνης D στο πλάσμα μέσα στο εύρος που θεωρείται επαρκές (μεγαλύτερα από 25 ng/mL). Αυτό μπορεί να επιτευχθεί λαμβάνοντας ημερήσιο συμπλήρωμα με βιταμίνη D3 από 1000 έως 2000 IU, αν και μέχρι 5000 IU είναι ασφαλές και μπορεί να απαιτηθεί σε ορισμένες περιπτώσεις.

Η Ashwagandha βελτιώνει την ποιότητα του σπέρματος

Το στρες είναι ένας σημαντικός παράγοντας στη σύγχρονη επιδημία της υπογονιμότητας. Αυξάνει την οξειδωτική βλάβη, τη φλεγμονή και άλλες επιβλαβείς καταστάσεις που μειώνουν την ποιότητα του σπέρματος.

Ένας τρόπος για την καταπολέμηση της υπογονιμότητας που σχετίζεται με το στρες, είναι με ένα φυτό που χρησιμοποιείται στην αγιουρβέδα και άλλα παραδοσιακά ιατρικά συστήματα για τη μείωση του στρες. Μελέτες έχουν δείξει ότι η Ashwagandha (Withania somnifera) μπορεί να θεραπεύσει την υπογονιμότητα που σχετίζεται με το στρες.

Όταν 60 υπογόνιμοι άνδρες πήραν ρίζα Ashwagandha σε σκόνη καθημερινά για 3 μήνες, μείωσαν το στρες, αυξήθηκαν τα επίπεδα των αντιοξειδωτικών και βελτίωσαν συνολικά την ποιότητα του σπέρματος. Μέχρι το τέλος των 3 μηνών, το 14% των ανδρών είχαν τεκνοποιήσει.

Το εκχύλισμα Ashwagandha λειτουργεί με διάφορους τρόπους στη βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος: αναστέλλει την υπεροξείδωση των λιπιδίων, μειώνει τους δείκτες γλυκοζυλίωσης, βελτιώνει τα επίπεδα των αντιοξειδωτικών ενζύμων και των βιταμινών Α, C και Ε στο σπέρμα και αυξάνει την τεστοστερόνη και άλλες αναπαραγωγικά κρίσιμες ορμόνες στον ορό.

 

Περίληψη

Η παγκόσμια μείωση της ποιότητας του σπέρματος, ιδιαίτερα εμφανής στις βιομηχανικές χώρες, έχει τη δυναμική να απειλήσει την επιβίωση της ανθρωπότητας. Έχουν προταθεί πολλοί λόγοι για τη μείωση αυτή, οι σημαντικότεροι από τους οποίους έχουν να κάνουν με περιβαλλοντικούς και διατροφικούς παράγοντες.

Από τη στιγμή που ο ανδρικός παράγοντας υπογονιμότητας αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ήμισυ του συνόλου των περιπτώσεων υπογονιμότητας, εναπόκειται στους άνδρες η βελτιστοποίηση της ποιότητας του σπέρματος τους. Δυστυχώς, δεν υπάρχει φαρμακευτική αγωγή ή συμβατική ιατρική θεραπεία ικανή να ανατρέψει αυτήν την επικίνδυνη τάση.

Τα συμπληρώματα διατροφής συχνά διατηρούν την ελπίδα εκεί όπου η φαρμακευτική ιατρική αποτυγχάνει και η ποιότητα του σπέρματος δεν αποτελεί εξαίρεση. Τα αντιοξειδωτικά και τα θρεπτικά συστατικά ενεργοποίησης των κυττάρων μπορεί να βελτιώσουν την κινητικότητα του σπέρματος, τον αριθμό των σπερματοζωαρίων, τον αριθμό των φυσιολογικών μορφών του σπέρματος και να μειώσουν τις βλάβες του DNA στο σπέρμα, βελτιώνοντας έτσι τις πιθανότητες επιτυχίας της εγκυμοσύνης.

 

Η Διαγνωστική Αθηνών παρέχει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών για την ακριβή διάγνωση της ανδρικής υπογονιμότητας. Όντας ένα κλινικό διαγνωστικό εργαστήριο είναι σε θέση να παρέχει το σύνολο των εργαστηριακών εξετάσεων που απαιτούνται, προκειμένου να διερευνηθεί πλήρως η ανδρική υπογονιμότητα. Έτσι, εκτός από τις τυπικές αναλύσεις, το εργαστήριο μπορεί και παρέχει εξειδικευμένες εξετάσεις ανδρολογίας όπως η εξέταση της υποοσμωτικής διόγκωσης των σπερματοζωαρίων, ο κατακερματισμός του DNA, ο προσδιορισμός των ελεύθερων ριζών οξυγόνου και η μέτρηση της ολικής αντιοξειδωτικής κατάστασης του σπέρματος. Η λήψη του ιατρικού ιστορικού σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα των εξετάσεων επιτρέπουν τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εικόνας για την κατάσταση της υγείας του εξεταζόμενου και την αξιολόγηση του ανδρικού παράγοντα στην υπογονιμότητα του ζεύγους.

 

Αναλύσεις Σπέρματος

Σπερμοδιάγραμμα Βασικό
Σπερμοδιάγραμμα Πλήρες
Κιτρικό Οξύ Σπέρματος
Ψευδάργυρος (Zn) Σπέρματος
Φρουκτόζη Σπέρματος
Καρνιτίνη (L-Καρνιτίνη) Σπέρματος
Ακροσίνη Σπέρματος
Σελήνιο (Se) Σπέρματος
Συνένζυμο Q10 Σπέρματος
Κατακερματισμός Σπερματικού DNA (Sperm DNA fragmentation)
Ολική Αντιοξειδωτική Κατάσταση Σπέρματος (TAC)
Υποωσμωτική Διόγκωση Σπερματοζωαρίων (Hypoosmotic Swelling Test)

Αναλύσεις Αίματος

Βιταμίνη D
Βιταμίνη C
Βιταμίνη E
Προφίλ λιπαρών οξέων (Ω3/Ω6/Ω9)
Ψευδάργυρος Ορού
Σελήνιο Ορού
Συνένζυμο Q10

Για όλες τις εξετάσεις Ανδρολογίας δείτε εδώ.

Διαγνωστική Αθηνών: Ανδρική Υπογονιμότητα

Διαγνωστική Αθηνών: Ανδρική Υπογονιμότητα: Ανδρική Υπογονιμότητα Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών ε...

Ανδρική Υπογονιμότητα

Ανδρική Υπογονιμότητα

Εισαγωγή

Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών. Ο ανδρικός παράγοντας είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για το 20% των υπογόνιμων ζευγαριών και συνεισφέρει επίσης ένα ποσοστό 30-40% στις περιπτώσεις που συμμετέχει και ο γυναικείος παράγοντας. Εάν υπάρχει ανδρικός παράγοντας υπογονιμότητας, σχεδόν πάντα διαπιστώνεται παθολογική ανάλυση σπέρματος, παρόλο που και άλλοι λόγοι μπορούν να παίζουν ρόλο στην υπογονιμότητα ακόμη και όταν η ανάλυση του σπέρματος είναι φυσιολογική.

Η ανδρική στειρότητα μπορεί να οφείλεται σε διάφορες καταστάσεις. Μερικές από αυτές τις καταστάσεις είναι αναγνωρίσιμες και αναστρέψιμες, όπως η απόφραξη του σπερματικού πόρου και ο υπογοναδοτροφικός υπογοναδισμός. Άλλες καταστάσεις είναι αναγνωρίσιμες αλλά μη αναστρέψιμες, όπως είναι η αμφίπλευρη ατροφία των όρχεων μετά από ιογενή ορχίτιδα. Όταν η ταυτοποίηση της αιτιολογίας ενός παθολογικού σπερμοδιαγράμματος δεν είναι δυνατή, όπως συμβαίνει σε πολλούς ασθενείς, η κατάσταση ονομάζεται ιδιοπαθής. Όταν ο λόγος της υπογονιμότητας δεν είναι σαφής, με φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα και με φυσιολογική επίσης τη γονιμότητα της συντρόφου, η υπογονιμότητα ορίζεται ως ανεξήγητη. Η αναγνώριση και θεραπεία των αναστρέψιμων καταστάσεων μπορεί να βελτιώσει τη γονιμότητα του άνδρα και να επιτρέψει την σύλληψη με φυσιολογικό τρόπο. Ακόμη και αζωοσπερμικοί ασθενείς μπορεί να έχουν ενεργό παραγωγή σπέρματος ή παραγωγή σπέρματος με πρόκληση μετά από θεραπεία. Ακόμη, η αναγνώριση των καταστάσεων για τις οποίες δεν υπάρχει καμία θεραπεία, μπορεί να γλυτώσει το ζευγάρι από την αγωνία της προσπάθειας αναποτελεσματικών θεραπειών. Η ανίχνευση ορισμένων γενετικών αιτιών ανδρικής υπογονιμότητας, επιτρέπει στα ζευγάρια να ενημερώνονται για τις πιθανότητες μεταβίβασης γενετικών ανωμαλιών που μπορεί να επηρεάσουν την υγεία των απογόνων τους. Έτσι, μια κατάλληλη αξιολόγηση της ανδρικής υπογονιμότητας μπορεί να επιτρέψει στο ζευγάρι να κατανοήσει καλύτερα τη βάση της υπογονιμότητας τους και να τους βοηθήσει να αναζητήσουν τη σωστή γενετική καθοδήγηση. Εάν δεν είναι διαθέσιμες συγκεκριμένες διορθωτικές θεραπείες, μπορεί να είναι δυνατή η χρησιμοποίηση τεχνικών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, όπως η ανάκτηση σπερματοζωαρίων από τους όρχεις ή την επιδιδυμίδα και η ενδοωαριακή έγχυση του σπερματοζωαρίου (ICSI). Τέλος, η ανδρική υπογονιμότητα μπορεί περιστασιακά να είναι εκδήλωση της παρουσίας μιας κατάστασης απειλητική για τη ζωή όπως ο καρκίνος των όρχεων ή οι όγκοι της υπόφυσης.

Συνοψίζοντας, οι στόχοι της εκτίμησης της ανδρικής υπογονιμότητας είναι να προσδιοριστούν:

1. Δυνητικά αναστρέψιμες καταστάσεις

2. Μη αναστρέψιμες καταστάσεις που επιδέχονται τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής χρησιμοποιώντας το σπέρμα του εξεταζόμενου

3. Μη αναστρέψιμες καταστάσεις που δεν επιδέχονται τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, και για τις οποίες η χρησιμοποίηση σπέρματος δότη ή η υιοθεσία είναι οι πιθανές επιλογές

4. Απειλητικές για την ζωή ή την υγεία καταστάσεις που μπορεί να αποτελούν τη βάση της υπογονιμότητας και να απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση

5. Γενετικές ανωμαλίες που μπορεί να επηρεάσουν την υγεία των απογόνων, εάν χρησιμοποιηθούν υποβοηθούμενες τεχνικές αναπαραγωγής.

 

Αξιολόγηση

Ένα ζευγάρι που προσπαθεί να τεκνοποιήσει θα πρέπει να έχει μια εκτίμηση για πιθανή υπογονιμότητα, εάν δεν πραγματοποιηθεί εγκυμοσύνη εντός ενός έτους έχοντας τακτικές σεξουαλικές επαφές χωρίς προφυλάξεις. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται πριν από τη συμπλήρωση του ενός έτους στις περιπτώσεις που 1) υπάρχουν γνωστοί παράγοντες κινδύνου ανδρικής υπογονιμότητας, όπως ιστορικό αμφίπλευρης κρυψορχίας 2) υπάρχουν γυναικείοι παράγοντες κινδύνου υπογονιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας της συντρόφου (άνω των 35 ετών) 3) το ζευγάρι θέλει να μάθει το δυναμικό γονιμότητας του συντρόφου.

Η πλήρης αξιολόγηση για την ανδρική υπογονιμότητα πρέπει να περιλαμβάνει ένα πλήρες ιατρικό και αναπαραγωγικό ιστορικό, κλινική εξέταση από ειδικό Ουρολόγο ή άλλον ειδικό ιατρό στην ανδρική αναπαραγωγή και τουλάχιστον δύο αναλύσεις σπέρματος. Αν είναι δυνατό, οι δύο αναλύσεις σπέρματος θα πρέπει να απέχουν χρονικά μεταξύ τους τουλάχιστον ένα μήνα. Με βάση τα αποτελέσματα της πλήρους αξιολόγησης, ο ιατρός μπορεί να συστήσει και άλλες εξετάσεις για τη διαλεύκανση της αιτιολογίας της στειρότητας του ασθενούς. Οι δοκιμασίες αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν πρόσθετες εξειδικευμένες αναλύσεις σπέρματος, ενδοκρινολογική αξιολόγηση, ανάλυση ούρων μετά από εκσπερμάτιση, υπερηχογραφήματα και γενετικό έλεγχο. Γενικά, οι εξειδικευμένες εργαστηριακές εξετάσεις θα πρέπει να γίνονται μόνο σε εκείνες τις περιπτώσεις στις οποίες η αναγνώριση της αιτίας της ανδρικής υπογονιμότητας μπορεί να κατευθύνει τη θεραπεία.

 

Ιατρικό ιστορικό

Το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει τους παράγοντες κινδύνου που θα μπορούσαν να έχουν επίπτωση στην ανδρική υπογονιμότητα.

 

Κλινική εξέταση

Μια γενική κλινική εξέταση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αξιολόγησης της ανδρικής στειρότητας. Ο κλινικός έλεγχος γίνεται από ειδικό Ουρολόγο.

 

Ανάλυση Σπέρματος

Η ανάλυση του σπέρματος (σπερμοδιάγραμμα) είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της εργαστηριακής αξιολόγησης της ανδρικής υπογονιμότητας και βοηθάει να καθοριστεί η σοβαρότητα της κατάστασης. Για τις μεθόδους ανάλυσης σπέρματος έχουν δημοσιευθεί λεπτομερή εργαστηριακά πρωτόκολλα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Η ανάλυση σπέρματος παρέχει πληροφορίες σχετικά με τον όγκο του σπέρματος καθώς και τη συγκέντρωση του, την κινητικότητα και τη μορφολογία. Μολονότι οι μέθοδοι για τις μετρήσεις της συγκέντρωσης και της κινητικότητας των σπερματοζωαρίων έχουν αλλάξει ελάχιστα κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο δεκαετιών, η εκτίμηση της μορφολογίας των σπερματοζωαρίων έχει εξελιχθεί σημαντικά. Τα κριτήρια του ΠΟΥ (1999) για την εκτίμηση της μορφολογίας των σπερματοζωαρίων είναι παρόμοια με αυτά του Kruger (Tygerberg). Όταν αυτά τα κριτήρια εφαρμόζονται για την αξιολόγηση της μορφολογίας των σπερματοζωαρίων, σχετικώς λίγα σπερματοζωάρια ταξινομούνται ως έχοντα κανονική μορφολογία, ακόμα και σε σπέρμα από γόνιμους άνδρες. Η αξιολόγηση της μορφολογίας του σπέρματος με αυτά τα κριτήρια, έχει χρησιμοποιηθεί για την αναγνώριση ζευγαριών που έχουν λίγες πιθανότητες γονιμοποίησης με την τυπική εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) ενώ έχουν περισσότερες πιθανότητες με την γονιμοποίηση με ICSI. Πραγματικές τιμές αναφοράς δεν έχουν τεκμηριωθεί για τις διάφορες παραμέτρους του σπέρματος. Οι τιμές αναφοράς που χρησιμοποιούμε προέρχονται από την κλινική βιβλιογραφία. Τα αποτελέσματα που βρίσκονται έξω από αυτές τις τιμές αναφοράς, πιθανολογούν την παρουσία ανδρικής υπογονιμότητας και υποδεικνύουν την ανάγκη για πρόσθετες κλινικές ή/και εργαστηριακές εξετάσεις. Θα πρέπει να τονιστεί ότι οι τιμές αναφοράς για τις διάφορες παραμέτρους του σπέρματος δεν είναι οι ίδιες με τις ελάχιστες τιμές που απαιτούνται για τη γονιμοποίηση, και ότι άνδρες με αποτελέσματα στο σπερμοδιάγραμμα έξω από τις τιμές αναφοράς μπορεί να είναι γόνιμοι. Αντίθετα, ασθενείς με αποτελέσματα εντός του εύρους των τιμών αναφοράς μπορεί να είναι υπογόνιμοι.

 

Αξιολόγηση του ενδοκρινικού συστήματος

Οι ορμονικές ανωμαλίες του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-όρχεων είναι γνωστές, αν και δεν είναι συνηθισμένες αιτίες της ανδρικής υπογονιμότητας. Η αξιολόγηση του ενδοκρινικού συστήματος θα πρέπει να πραγματοποιείται εάν υπάρχει: 1) παθολογικό σπερμοδιάγραμμα, ειδικά αν η συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων είναι μικρότερη από 10 εκατομμύρια/ml 2) μη φυσιολογική σεξουαλική λειτουργία ή 3) άλλα κλινικά ευρήματα που υποδηλώνουν συγκεκριμένη ενδοκρινοπάθεια.

Η ελάχιστη αρχική ορμονική αξιολόγηση θα πρέπει να περιλαμβάνει μετρήσεις της ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH) και της τεστοστερόνης (ολικής ή / και ελεύθερης) καθώς και τον προσδιορισμό της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH) και της προλακτίνης (PRL). Παρά το γεγονός ότι τα επίπεδα των ορμονών αυτών είναι μεταβλητά διότι εκκρίνονται με ένα ιδιαίτερο τρόπο, μια μέτρηση είναι συνήθως αρκετή για να καθορίσει την κλινική ενδοκρινολογική κατάσταση του ασθενούς. Οι σχέσεις της τεστοστερόνης, της LH, της FSH και της προλακτίνης βοηθούν στο να προσδιοριστεί η κλινική κατάσταση. Ένα φυσιολογικό επίπεδο FSH στον ορό δεν εγγυάται μια φυσιολογική σπερματογένεση, ωστόσο ένα αποτέλεσμα FSH ακόμη και στην ανώτερη περιοχή των φυσιολογικών τιμών αναφοράς μπορεί να είναι ενδεικτικό ανωμαλίας στην σπερματογένεση.

 

Ανάλυση ούρων μετά εκσπερμάτιση

Χαμηλός όγκος σπέρματος ή απουσία εκσπερμάτισης μπορεί να υποδηλώνει παλίνδρομη εκσπερμάτιση, έλλειψη διέγερσης, απόφραξη του σπερματικού πόρου, υπογοναδισμό ή διάφορες συγγενείς ανωμαλίες. Για τη διάγνωση πιθανής παλίνδρομης εκσπερμάτισης σε ασθενείς με όγκο σπέρματος μικρότερο από 1.0 ml, και στους οποίους δεν έχει διαγνωστεί υπογοναδισμός ή συγγενής έλλειψη σπερματικού πόρου, θα πρέπει να γίνεται ανάλυση ούρων μετά από εκσπερμάτιση. Βέβαια, είναι επίσης σημαντικό να αποκλεισθεί ως αιτία του χαμηλού όγκου σπέρματος, η ατελής συλλογή και η πολύ μικρή περίοδος αποχής (λιγότερο από 1 ημέρα).

Μορφολογία σπερματοζωαρίων (αυστηρά κριτήρια Kruger)

Οι κλινικές επιπτώσεις των παθολογικών αποτελεσμάτων της μορφολογίας των σπερματοζωαρίων παραμένουν εξαιρετικά αμφιλεγόμενες. Εκτός από ορισμένες σπάνιες μορφολογικές ανωμαλίες, όπως σπερματοζωάρια χωρίς ακρόσωμα, που είναι άκρως προγνωστικές της αποτυχίας γονιμοποίησης των ωαρίων, στις περισσότερες περιπτώσεις, γονιμοποίηση και εγκυμοσύνη είναι δυνατόν να επιτευχθούν ακόμη και με πολύ χαμηλές βαθμολογίες μορφολογίας. Τα μέχρι τώρα στοιχεία δείχνουν ότι σε γενικές γραμμές, η μορφολογία των σπερματοζωαρίων από μόνη της, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων πρόγνωσης ή/και θεραπείας των ασθενών.

 

Κατακερματισμός του DNA

Η εξέταση της ακεραιότητας του DNA αναφέρεται σε διάφορες εξετάσεις που χρησιμοποιούνται για να αξιολογηθεί ο βαθμός του κατακερματισμού του DNA του σπέρματος. Διάφορες μελέτες δείχνουν είναι στατιστικά σημαντικό χαμηλότερο το ποσοστό επίτευξης εγκυμοσύνης σε ασθενείς με μειωμένη ακεραιότητα του DNA του σπέρματος, παρόλο που αρκετά ζευγάρια με μειωμένη ακεραιότητα του DNA των σπερματοζωαρίων μπορούν να τεκνοποιήσουν φυσιολογικά. Σε άλλες μελέτες προτείνεται να εξετάζεται η ακεραιότητα του DNA σαν προγνωστικός παράγοντας στα δείγματα του σπέρματος που χρησιμοποιούνται για σπερματέγχυση, για IVFκαι για ICSI. Άλλα δεδομένα προτείνουν την εξέταση του κατακερματισμού του DNA στον εντοπισμό ασθενών με κίνδυνο για επαναλαμβανόμενες (καθʼέξην) αποβολές.

 

Ελεύθερες ρίζες οξυγόνου (ROS)

Οι ελεύθερες ρίζες οξυγόνου παράγονται τόσο από τα λευκοκύτταρα του σπέρματος όσο και τα ίδια τα σπερματοζωάρια. Οι ελεύθερες ρίζες οξυγόνου έχουν σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της ωρίμανσης των σπερματοζωαρίων και την αντίδραση του ακροσωμίου. Ωστόσο, αυξημένα επίπεδα ριζών οξυγόνου μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία του σπέρματος από την υπεροξείδωση των λιπιδίων των μεμβρανών των  σπερματοζωαρίων. Αυξημένα επίπεδα ελεύθερων ριζών οξυγόνου έχουν ενοχοποιηθεί ως αίτιο της ανδρικής υπογονιμότητας.

 

Ποσοτικοποίηση των λευκοκυττάρων στο σπέρμα

Ο αυξημένος αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων στο σπέρμα έχει συσχετισθεί με προβλήματα στη λειτουργία και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων. Στην οπτική μικροσκόπηση, τόσο τα λευκοκύτταρα όσο και τα ανώριμα σπερματικά κύτταρα εμφανίζονται ίδια και το σωστό είναι να ονομάζονται συνολικά «στρογγυλά κύτταρα». Πολλά εργαστήρια αναφέρουν εσφαλμένα όλα τα στρογγυλά κύτταρα ως λευκοκύτταρα. Διάφορες  εξετάσεις είναι διαθέσιμες για τη διαφοροποίηση των λευκοκυττάρων από τα άωρα σπερματικά κύτταρα. Οι ασθενείς με πραγματική πυοσπερμία (>10⁶/ml) θα πρέπει να διερευνούνται για λοίμωξη του ουροποιογεννητικού συστήματος.

 

Εξέταση για αντισπερμικά αντισώματα

Τα ποσοστά επίτευξης εγκυμοσύνης μπορεί να μειωθούν εξαιτίας της παρουσίας αντισπερμικών αντισωμάτων στο σπέρμα. Παράγοντες κινδύνου για τη δημιουργία αντισπερμικών αντισωμάτων περιλαμβάνουν την απόφραξη του σπερματικού πόρου, προηγούμενη λοίμωξη του γεννητικού συστήματος, τραυματισμός των όρχεων και προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις στο γεννητικό σύστημα. Η παρουσία αντισπερμικών αντισωμάτων θα πρέπει να διερευνάται όταν υπάρχει ασθενοσπερμία με φυσιολογική συγκέντρωση σπερματοζωαρίων ή συγκόλληση των σπερματοζωαρίων. Ορισμένοι συνιστούν τη συγκεκριμένη εξέταση σε ζευγάρια με ανεξήγητη στειρότητα. Τα αντισπερμικά αντισώματα που βρίσκονται στην επιφάνεια των σπερματοζωαρίων (αναζήτηση με άμεση δοκιμή) είναι πιο σημαντικά από τα αντισπερμικά αντισώματα που βρίσκονται στο σπερματικό πλάσμα (έμμεση δοκιμή). Ο έλεγχος για αντισπερμικά αντισώματα δεν απαιτείται αν το σπέρμα χρησιμοποιηθεί για ICSI.

 

Εξέταση βιωσιμότητας (ζωτικότητας) των σπερματοζωαρίων

Η βιωσιμότητα των σπερματοζωαρίων μπορεί να εκτιμηθεί με ειδικές χρωστικές ή με τη χρήση της δοκιμασίας της υποωσμωτικής διόγκωση του σπέρματος (Hypoosmotic Swelling Test - HOS). Οι εξετάσεις αυτές καθορίζουν αν τα ακίνητα σπερματοζωάρια είναι ζωντανά, αναγνωρίζοντας ποια σπερματοζωάρια έχουν ανέπαφη κυτταρική μεμβράνη. Ακίνητα αλλά ζωντανά σπερματοζωάρια, όπως προσδιορίζεται με την υποωσμωτική διόγκωση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν επιτυχώς για ICSI.

Γενετικός έλεγχος

Οι γενετικές ανωμαλίες μπορεί να προκαλέσουν στειρότητα επηρεάζοντας την παραγωγή ή τη μεταφορά του σπέρματος. Οι τρεις πιο κοινές γενετικές ανωμαλίες που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμότητα είναι: 1) μεταλλάξεις του γονιδίου της κυστικής ίνωσης που σχετίζεται με τη συγγενή έλλειψη των σπερματικών πόρων 2) χρωμοσωμικές ανωμαλίες που σχετίζονται με παθολογική λειτουργία των όρχεων και 3) μικροελλείψεις στο χρωμόσωμα Υ που σχετίζονται με διαταραχές της σπερματογένεσης. Η αζωοσπερμία και η σοβαρή ολιγοσπερμία μπορεί να σχετίζονται με γενετικές ανωμαλίες. Ένας άνδρας ο οποίος εμφανίζει υπογονιμότητα είναι πιθανότερο να έχει μια γονιδιακή μετάλλαξη ή κάποια χρωμοσωμική ανωμαλία, σε σχέση με το γενικό πληθυσμό.

 

Γονιδιακές μεταλλάξεις του γονιδίου της κυστικής ίνωσης (CFTR)

Η πιο συχνή αιτία της συγγενούς έλλειψης του σπερματικού πόρου (CBAVD) είναι μια μετάλλαξη του γονιδίου CFTR. Σχεδόν όλα οι άνδρες με κλινική κυστική ίνωση έχουν CBAVD και περίπου το 70% των ανδρών με CBAVD και καμία κλινική απόδειξη κυστικής ίνωσης έχουν μια αναγνωρίσιμη μετάλλαξη του γονιδίου CFTR. Οι περισσότεροι ασθενείς με αγενεσία του σπερματικού πόρου έχουν επίσης υποπλασία ή αγενεσία των σπερματοδόχων κύστεων.

 

Καρυότυπος

Στον καρυότυπο αναλύονται όλα τα χρωμοσώματα για την προσθήκη ή την απώλεια ολόκληρων χρωμοσωμάτων, καθώς και για την παρουσία δομικών ανωμαλιών, όπως χρωμοσωμικές μεταθέσεις, διπλασιασμοί, ελλείψεις και αναστροφές. Οι χρωμοσωμικές ανωμαλίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 6% όλων των ανδρικών περιπτώσεων υπογονιμότητας. Η μεταβίβαση της χρωμοσωμικής ανωμαλίας από τον πατέρα στο έμβρυο, μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της εγκυμοσύνης, συγγενείς διαταραχές, ανδρική υπογονιμότητα και άλλες γενετικές ανωμαλίες.

 

Μικροελλείψεις χρωμοσώματος Υ

Περίπου το 13% των ανδρών με μη αποφρακτική αζωοσπερμία ή σοβαρή ολιγοσπερμία έχουν μια υποκείμενη μικροέλλειψη στο χρωμόσωμα Υ